Отбасы және балалар
Ажырасқан кезде баланың тұрғылықты жері: қалай анықталады және сот нені шешеді
Ажырасқан кезде баланың тұрғылықты жері ата-ананың келісімімен анықталады, ал егер келісімге келе алмаса — баланың тұрғын жағдайы мен мүдделерін бағалайтын сот анықтайды. Бала қасында қалатын ата-ана оны күтіп-бағу және тәрбиелеу жөніндегі міндеттерді жалғастырады, ал екіншісі қарым-қатынас жасау құқығын сақтайды.
Мәселе ата-ана ажырасуға шешім қабылдаған немесе бөлек тұрып, баланың кіммен қалатыны туралы келісімге келмеген кезде туындайды. Дау сотқа өтеді, онда тек ересектердің қалауы ғана емес, баланың өз мүддесі де қарастырылады.
Төменде — тұрғылықты жердің қарым-қатынас тәртібінен және шетелге шығарудан қандай айырмашылығы бар, келісімді қалай жасасуға болады, сот қашан қажет, ана мен әке арасында таңдау кезінде сот нені бағалайды, қандай дәлелдер дайындау керек және қандай жағдайларда шешімді қайта қарауға болады.
Ажырасқан кезде баланың тұрғылықты жері нені білдіреді және ол қалай айқындалады
Бұл — баланың тұрақты тұратын және оның тұрмыстық, әлеуметтік және отбасылық байланыстары шоғырланған мекенжайы, ол ата-ананың келісімімен не сотпен айқындалады. Заңдық санат нақты тұрудан өзгеше: іс жүзінде бала туыстарында, интернатта немесе ата-анасының бірінде уақытша болуы мүмкін, ал мекенжайға құқықтық байланыс уағдаластықтан немесе сот актісінен туындайды. Некені бұзу кезінде мәселе сол істе шешіледі, ал ата-ананың келіспеушілігі кезінде — бала құқықтары туралы дербес дау ретінде. Практикалық бағдар: келісімдегі немесе шешімдегі мекенжайды тіркелумен және мектеп пен емханаға байланысымен үйлесетіндей етіп тұжырымдаған жөн.
Ажырасу мен ажырасқан кезде баланың тұрғылықты жерін айқындау тікелей байланысты: сотта некені бұзу кезінде және ата-ананың келісімі болмаған жағдайда сот кәмелетке толмаған балалардың қайсысымен тұратынын өзі айқындауға міндетті. Заң екі ата-ананың құқықтарының теңдігіне негізделеді, сондықтан мекенжай олардың уағдаластығымен не сотпен жеке іс жүргізуде белгіленеді. Сот актісі күшіне енгенге дейін бала бұрынғы тұрғылықты жерін сақтайды — көшу немесе мектеп ауыстыруды жоспарлағанда мұны ескерген жөн.
Мекенжайға құқықтық байланысты нені қалыптастырады:
- Тұру тұрақтылығы: бала нақты мекенжайда тұрады, эпизодтық қонақ болып жүрмейді.
- Тіркелу: тұрғылықты жері бойынша белгі және онымен байланысты әлеуметтік құқықтар.
- Жағдайлар: тұру, даму және оқу үшін орынның болуы.
- Ата-ананың ұстанымы: мекенжайға қатысты келісім немесе олардың арасындағы дау.
- Тұрғылықты жерін айқындау кезіндегі баланың пікірі: он жастан бастап ол міндетті, егер ол баланың мүдделеріне қайшы келмесе.
- Негіздеме: мекенжайды бекітетін сот актісі немесе келісім.
Тізімді құжаттарды жинау кезінде бақылау парағы ретінде пайдалануға ыңғайлы: әр тармақ бойынша растау болуы керек, әйтпесе соттағы ұстаным тек сөзге ғана сүйенеді.
Ажырасқаннан кейін баланың тұрғылықты жері: не өзгереді және не сақталады
Некені бұзу кәмелетке толмаған баланың бұрын тұрған жерінде тұру құқығынан айырмайды: егер тұрғын үй бала іс жүзінде қалатын ата-ананың меншігінде немесе пайдалануында қалса, бұрынғы мекенжай бойынша тіркелу сақталады. Бұл ретте мекенжайдың өзі ата-ананың формалды мәртебесіне емес, кәмелетке толмаған баланың мүдделеріне қарай айқындалады.
Егер неке сотта бұзылып, балалар туралы келісім болмаса, сот бір мезгілде кәмелетке толмағандардың кіммен тұратынын шешеді. Сот қамтамасыз ету шараларын қолданбаса, шешім күшіне енгенге дейін бұрынғы тәртіп қолданылады.
Баланың тұрғылықты мекенжайын растау
Шешім күшіне енгеннен кейін ұлдың немесе қыздың тұрғылықты мекенжайы сот шешімімен не ата-ананың келісімімен расталады. Оның негізінде кәмелетке толмаған бала тіркелуін сақтайды немесе өзгертеді: өтініш ХҚО -ға немесе eGov.kz арқылы беріледі, оған нақты ата-анамен бірге тұру туралы құжат қоса беріледі, — қайталап тапсырмау үшін құжаттар жиынтығы тіркеу органының тізбесі бойынша нақтыланады.
- Бұрынғы мекенжай бойынша тіркелу автоматты түрде сақталады, жеке рұқсат талап етілмейді.
- Мекенжайды өзгерту сот шешімінің немесе ата-ананың келісімінің негізінде тіркеу органдары арқылы ресімделеді.
- Кәмелетке толмаған баланың нақты ата-анамен тұруы туралы сот шешімі үшінші тұлғалар мен ұйымдар үшін міндетті.
- Дау болмаған жағдайда ата-ана кәмелетке толмаған баланың тұрғылықты жерін жазбаша келісіммен айқындауға құқылы.
- Ажырасқаннан кейін тұрғылықты жерді өзгерту келісім бойынша немесе мән-жайлар өзгерген кезде сот арқылы мүмкін болады.
| Мәселе | Не болады | Негіздеме |
|---|---|---|
| Бұрынғы мекенжай бойынша тіркелу | Сақталады | Іс жүзіндегі тұру |
| Тұрғылықты мекенжай | Сот шешімімен немесе келісіммен айқындалады | Кәмелетке толмаған баланың мүдделері |
| Ата-ананың тұрғын үй құқықтары | Үй-жай оның немесе отбасының меншігі болса, сақталады | Тұрғын үй заңнамасы |
| Екінші ата-ананың міндеттері | Некені бұзумен жойылмайды | Ата-ананың құқықтары мен міндеттері |
Ажырасқаннан кейін баланың тұрғылықты жері сотпен немесе келісіммен айқындалады, бұл ретте тіркелу автоматты түрде жоғалмайды.
Баланың тұрғылықты жерін айқындау тәртібі: келісімнен сотқа дейін
Баланың тұрғылықты жерін айқындау тәртібі ата-ананың келісуге тырысуынан басталады. Заң ерікті шешімге басымдық береді: егер ана мен әке тұрмыстық және тәрбиелік мәселелерді талқылауға қабілетті болса, дау сотсыз шешіледі. Ұл немесе қыз кіммен қалатынын, оны күтіп-бағуға жұмсалатын шығыстардың қалай бөлінетінін және екінші ата-ананың тәрбиеге қашан қатысатынын жазбаша түрде бекіту жеткілікті.
Баланың тұрғылықты жері туралы келісім жазбаша нысанда жасалады, екі ата-ана да қол қояды және нотариаттық куәландыруды талап етпейді. Алимент төлеу туралы шарттарда жағдай басқаша: мұндай келісім нотариуста, медиаторда не партисипативтік рәсім тәртібімен ресімделеді (ҚР НК-нің 158-бабы). Құжатта кәмелетке толмаған бала кіммен тұрақты тұратыны, екінші ата-ананың тәрбиеге және материалдық қамтамасыз етуге қатысу тәртібі көрсетіледі. Құжат ата-ананың өздері үшін міндетті, бірақ кейін олардың бірі оны сақтаудан бас тартса, сот шешімін алмастырмайды.
Баланың тұрғылықты жерін айқындау бірнеше қадамнан өтеді — келіссөздерден сотқа дейін:
- Ұл немесе қыз кіммен тұратыны және екінші ата-ананың қатысу тәртібі туралы келісуге тырысу
- Екі тараптың қолтаңбасымен ата-ананың еркін нысандағы жазбаша келісімін жасау
- Келісім болмаған жағдайда баланың тұрғылықты жерін айқындау туралы талап арызбен сотқа жүгіну
- Тұрғын жағдайының, табыстардың және кәмелетке толмаған баланың бауырмалдығының дәлелдемелерін ұсыну
- Соттың ұл немесе қыздың мүдделері мен оның пікірін ескере отырып шешім шығаруы
- Мән-жайлар айтарлықтай өзгерген жағдайда мәселені қайта қарау мүмкіндігі
Практикалық кеңес: келісімде тұрғылықты мекенжайды ғана емес, екінші ата-ананың ұлды немесе қызды қалай алып кететінін, қарым-қатынас қайда өтетінін және сапарлар мен үйірмелерге жұмсалатын шығыстарды кім көтеретінін де жазыңыз, — тұжырымдар неғұрлым нақты болса, жаңа дауға соншалықты аз негіз болады. Егер келісу мүмкін болмаса, Bonafacto заңгерлері алдымен құжаттарды зерделейді, содан кейін ғана перспективаларды бағалайды.
Баланың тұрғылықты жері туралы дау: қашан туындайды және оны не бастайды
Кәмелетке толмаған баланың кіммен тұратыны туралы жанжал ата-ана неке бұзылғаннан кейін оның тұрақты тұрғылықты жері туралы келісе алмаған кезде туындайды. Мәселе ажырасумен бір мезгілде шешіледі, бірақ жанжал кезінде сот оны жеке іс жүргізуге бөледі: тұрғылықты жерді айқындау бұрынғы жұбайлардың талаптарын ғана емес, кәмелетке толмаған баланың мүдделерін де қозғайды.
Мұндай істерді типтік жағдайлар бастайды. Бір ата-ана көшуді жоспарлап, ұлын немесе қызын өзімен бірге алып кетуді қалайды, екіншісі қарсы. Біреуі кездесуден кейін ұлын немесе қызын беруден бас тартады немесе келісімді елемей, іс жүзінде оны ұстап қалады. Сондай-ақ талап ажырасу процесіне қарсы талап арыз ретінде қойылатын жағдайлар да болады — сонда сот екі мәселені бірге қарауға мәжбүр болады.
- ата-ана әртүрлі қалаларда тұрады және кәмелетке толмаған баланың кіммен қалатыны туралы келісе алмайды;
- ата-ананың бірі көшіп, кәмелетке толмаған баланың нақты тұрғылықты жерін өзгерткісі келеді;
- екінші ата-ана қарым-қатынастан кейін ұлын немесе қызын қайтарудан бас тартады немесе оны ұстап қалады;
- тұрғылықты жер туралы талап ажырасу процесіне қарсы талап арыз ретінде қойылған;
- қорғаншылық және қамқоршылық органының қатысуы және кәмелетке толмаған баланың пікірін есепке алу қажет.
Практикалық бағдар: кездесулердің күндерін және келісімдер туралы хат алмасуды тіркеп отырыңыз — жанжал кезінде дәл осы мәліметтер қалыптасқан тәртіпті кім және қашан бұзғанын көрсетеді.
Баланың тұрғылықты жерін ажырасусыз анықтау: бұл мүмкін бе
Иә, мүмкін: заң баланың ажырасқаннан кейінгі тұрғылықты жерін анықтауды неке бұзумен байланыстырмайды. Неке заңды түрде сақталып, ата-ана бөлек тұруы мүмкін — мәселе кәмелетке толмағанның мүдделеріне сүйене отырып шешіледі. Одан әрі жол екеудің бірі: келісу немесе мәселені сотқа беру.
Ата-ана келіскен жағдайда шешімді жазбаша түрде бекіту жеткілікті, қажет болса — нотариалды түрде. Бұл ұл немесе қыз кіммен тұрақты тұратынын бекітеді және мұны балабақшалар, мектептер мен медициналық ұйымдар үшін растайды.
Келісім болмаса, әрбір ата-ана сотқа жүгінуге құқылы. Сот кәмелетке толмағанның бауыр басуын, тұрмыс жағдайын, ата-ананың жұмыс режимі мен моральдық қасиеттерін, жасын және оның пікірін зерттейді. Неке бұзу талап етілмейді.
Ескерілетін негізгі мән-жайлар:
- кәмелетке толмаған іс жүзінде кіммен тұрады және оны тәрбиелеумен кім айналысады
- әрбір ата-ананың тұрғын үй және тұрмыстық жағдайы
- жасы және әрбір ата-анаға бауыр басуы
- жұмыс кестесі және ата-ананың ұлға немесе қызға уақыт бөлу мүмкіндігі
- мәні бар жасқа толған кәмелетке толмағанның пікірі
- екінші ата-анамен қарым-қатынас жасауға кедергілердің болуы
Bonafacto заңгерлері алдымен құжаттарды зерттеп, содан кейін ғана перспективаларды бағалайды — оның ішінде дау ажырасусыз жүрген жағдайда да.
Сот ата-ананың қайсысы құқықтары туралы қаттырақ мәлімдейтініне емес, балаға тұрақтылық, күтім және әдеттегі орта қайда қамтамасыз етілгеніне қарайды. Анна Кульжемиева
Баланың тұрғылықты жерін анасымен анықтау: сот нені бағалайды
Сот ананың мәртебесін емес, оның ұлға немесе қызға жасайтын жағдайларын бағалайды: жасы мен ата-анасының әрқайсысына, аға-інілері мен апа-сіңлілеріне бауырмалдығы, тұрғын үй және тұрмыстық мүмкіндіктері, жұмыс режимі мен денсаулық жағдайы. Анасымен бірге тұру талап арыздың автоматты түрде қанағаттандырылуын білдірмейді — оның өмір салты кәмелетке толмағанның қажеттіліктеріне қаншалықты сай келетіні тексеріледі.
Соттың назарына дәл не түседі:
- жасы және ата-анасының әрқайсысына бауырмалдығы
- тұрғын үй және тұрмыстық жағдайлары
- ата-ананың жұмыс режимі мен жүктемесі
- ата-ананың моральдық және жеке қасиеттері, денсаулық жағдайы
- пікірі ескерілетін жасқа толған кәмелетке толмағанның пікірі
- қамқоршылық органдарының қорытындысы және психологиялық сараптама
Ұйықтайтын және сабақ оқитын орнының болуы, мектеп пен емханадан қашықтығы, туыстарының көмегі ескеріледі. Сот психологиялық сараптама тағайындай алады және пікірі маңызды болып табылатын жасқа толған кәмелетке толмағаннан сұрау жүргізе алады. Жағдайлар тең болған кезде тұрақты өмір салты мен эмоционалдық байланысты қамтамасыз ете алатын адамға басымдық беріледі — сондықтан дауға ата-ананың мінездемесін емес, кәмелетке толмағанның өмір сүру жағдайларының сипаттамасын дайындайды.
Баланың тұрғылықты жерін әкесімен анықтау: негіздер мен дәлелдер
Сот баланың мүдделеріне сүйене отырып, оның кіммен тұратынын шешеді. Әке баланың тұрғылықты жерін өзімен анықтауды сұрауға құқылы — ажырасу кезінде де, балалар қазірдің өзінде анасымен тұрса, бөлек те. Бұл некені бұзу туралы талап арызды кім бергеніне байланысты емес: балалардың анасымен қалғаны, олардың солай қала беретінін білдірмейді.
Ұлдың немесе қыздың жасы мен бауыр басуы, ата-ананың адамгершілік қасиеттері, олардың балалармен қарым-қатынасы, әрқайсысының жұмыс режимі мен тұрғын жағдайы, даму мен демалысқа жағдай жасау мүмкіндігі маңызды. Егер баланың жасы мүмкіндік берсе және ол өз пікірін білдіре алса, оның пікірі ескеріледі. Табысты салыстыру жеткіліксіз: әке тек асыраумен ғана емес, күнделікті күтімді қамтамасыз ету қабілетін көрсетуі тиіс.
Баланың тұрғылықты жерін анықтау туралы талап арыз дәл тұрмыстық жағын растайтын дәлелдермен беріледі:
- балалар құқықтарын қорғау органының әкенің өмір сүру жағдайлары туралы қорытындысы
- әкенің тұрғылықты жері бойынша тұрғын жағдайларды тексеру актісі
- жұмыс орнынан және учаскелік инспектордан берілген мінездемелер
- табыс және отбасы құрамы туралы анықтамалар
- педагогтардың, тәрбиешілердің және көршілердің айғақтары
- екінші ата-ананың мінез-құлқы туралы құжаттар: өтініштер, медициналық мәліметтер
Оларды алдын ала жинаған дұрыс: Bonafacto-да кезеңнің құны жұмыс басталғанға дейін шартта белгіленеді. Сот дәлелдерді жиынтығында бағалайды, сондықтан бір ғана табыс туралы анықтама істі шешпейді.
Баланың тұрғылықты жерін айқындау туралы сотқа қалай талап қоюға болады
Талап арызды әрбір ата-ана және кәмелетке толмаған бала іс жүзінде тұрып жатқан адам беруге құқылы. Өтініш кәмелетке толмағандар істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотқа жіберіледі — мұндай даулар осы соттардың соттылығына жатқызылған, ал жауапкердің тұрғылықты жері бойынша беру туралы жалпы ереже ҚР АІЖК 29-бабының 1-бөлігінде бекітілген. Іс неке бұзылған-бұзылмағанына қарамастан талап қою тәртібімен қаралады.
Талап ата-ананың бірімен бірге тұрғылықты жерді айқындау деп тұжырымдалады. Егер дау бұрын қаралған болса, талап арызда сот пен шешімнің күні көрсетіледі, ал сол шешімнің көшірмесі құжаттар бумасына қоса беріледі. Тараптардың жеке басын куәландыратын құжаттар, туу туралы куәлік, талапкердің ұлымен немесе қызымен бірге тұратынын растайтын құжаттар қоса беріледі.
Сот үшін құжаттар мен мәліметтер
Сондай-ақ әрбір ата-ананың тұрмыс жағдайы мен жұмыспен қамтылуы туралы мәліметтер, тұрғын үй жағдайлары, жұмыс орнынан анықтамалар, мінездемелер қажет. Сот кәмелетке толмаған баланың бауыр басуын, ескерілетін жасқа толған кездегі оның пікірін және қамқоршылық жөніндегі органның қорытындысын зерттейді. Bonafacto заңгерлері көшірмелерді екі данада жинауды ұсынады: біреуі сотқа жіберіледі, екіншісі қабылдау белгісі қойылып, талапкерде қалады.
Ұстанымның қалай құрылатынын бөлек ойластырған жөн: баланың тұрғылықты жерін айқындау жөніндегі сот тек қағаздардың формалды жиынтығын ғана емес, сонымен қатар ата-ананың қайсысы тұрақты жағдайды қамтамасыз ете алатынын да бағалайды. Сондықтан әрбір құжатқа түсініктеме қосқан пайдалы — ол нақты нені растайды және бұл іс үшін неге маңызды.
Талап арызға мыналар қоса беріледі:
- Баланың тұрғылықты жерін айқындау туралы талап көрсетілген талап арыз
- Талапкер мен жауапкердің жеке басын куәландыратын құжаттар
- Баланың туу туралы куәлігі
- Талапкер мен баланың тұратынын растайтын құжаттар (тіркеу туралы анықтама, жалдау шарты, құқықтық кадастрдан үзінді көшірме)
- Тараптардың табысы мен жұмыспен қамтылуы туралы құжаттар (жалақы туралы анықтама, кәсіпкерлік қызмет туралы мәліметтер)
- Қамқоршылық функцияларын жүзеге асыратын органның қорытындысы, егер бар болса
Соттың баланың тұрғылықты жерін айқындау туралы шешімі: онда не бекітіледі
Сот актісі кәмелетке толмаған баланың ата-анасының қайсысымен тұрақты тұратынын бекітеді және нақты мекенжайды көрсетеді. Сот баланы бөлмейді және ата-ананың біріне артықшылық бермейді — ол кәмелетке толмаған баланың мүдделері мен оның бауыр басуынан шығады. Екінші ата-ана тең құқықтарын сақтайды, бірақ оларды қажет болған жағдайда жеке белгіленетін қарым-қатынас тәртібі арқылы жүзеге асырады.
Шешімнің негізі — өмір сүру жағдайларын зерттеу актісі, қорғаншылық және қамқоршылық органының қорытындысы және тараптардың түсініктемелері. Уәждеу бөлігі дәл осы ата-ананың неліктен таңдалғанын түсіндіреді, ал қарар бөлігі орындалуға міндетті тұжырымды қамтиды. Құжат апелляциялық шағымдану мерзімі өткеннен кейін заңды күшіне енеді, содан кейін орындалуға жатады.
Қарар бөлігінде мыналар көрсетіледі:
- кәмелетке толмаған бала ата-анасының қайсысымен тұрақты тұрады;
- шешім қабылданған кездегі оның тұрғылықты жерінің мекенжайы;
- екінші ата-ананың баланы беру және қарым-қатынасқа кедергі келтірмеу міндеті;
- қорғаншылық және қамқоршылық органының орындауға қатысу тәртібі;
- күшіне ену сәті және шағымдану тәртібі.
Баланың тұрғылықты жерін айқындау: сот практикасы мен тәсілдері
Баланың тұрғылықты жерін айқындауды сот практикасы ата-ана құқықтарының формальды теңдігімен емес, кәмелетке толмаған адамның өз мүдделерімен байланыстырады. Тұжырымдар дәлелдемелердің жиынтығына негізделеді: тәрбиемен іс жүзінде кім айналысады, ол қайда оқиды және дәрігерде бақылауда болады, әрбір ата-ана қандай жағдай жасаған.
Соттың тапсырмасы бойынша қорғаншылық және қамқоршылық органының қорытындысы шешуші мәнге ие: инспектор әрбір ата-ананың тұрғын үйін тексеріп, акт жасайды және дәлелді қорытынды береді. Сот оны басқа дәлелдемелермен қатар бағалайды, бірақ органның тұжырымдарымен автоматты түрде байланысты емес.
Кәмелетке толмаған адамның пікірі жасы мен жетілу дәрежесін ескере отырып анықталады — ол неғұрлым үлкен болса, оның ұстанымы соғұрлым салмақты; сот отырысында бұл педагогтың қатысуымен де жүргізіледі. Ағасына немесе қарындасына бауыр басуы, дағдылы орта, режим және күн тәртібінің тұрақтылығы да істің нәтижесіне әсер етеді.
Сот мынадай мән-жайларды бағалайды:
- ата-ананың моральдық және өзге де жеке қасиеттері, ұлға немесе қызға қатынасы;
- тәрбие мен даму үшін жағдай жасау мүмкіндігі;
- ата-ананың әрқайсысына, аға-қарындастарына бауыр басуы;
- жасы және тұрғылықты жері туралы пікірі;
- даудың мәні бойынша қорғаншылық және қамқоршылық органының қорытындысы;
- кәмелетке толмаған адамның мүдделері үшін маңызды өзге де мән-жайлар.
| Мән-жай | Сот нені тексереді | Дәлелдемелер |
|---|---|---|
| Бауыр басуы | Кімге бауыр басқан, кіммен бірге тұруға дағдыланған | Қорғаншылық органының қорытындысы, қатысушылардың түсініктемелері |
| Тұру жағдайлары | Әрбір ата-ананың тұрғын үйі, режимі, тұрмыстық жағдайлары | Тексеру актісі, анықтамалар, мінездемелер |
| Кәмелетке толмаған адамның пікірі | Жасы мен жетілуін ескере отырып білдірген қалауы | Сот отырысының хаттамасы, педагогтың қорытындысы |
| Қорғаншылық органының қорытындысы | Тұжырымдардың кәмелетке толмаған адамның мүдделеріне сәйкестігі | Тексеру актісі және органның қорытындысы |
| Ата-ананың моральдық бейнесі | Мінез-құлқы, тәрбиеге қатынасы | Мінездемелер, жұмыс орны бойынша мәліметтер |
Мән-жайлардың тізбесі толық емес; сот барлық дәлелдемелерді жиынтығында бағалайды.
Баланың тұрғылықты жерін өзгерту: шешімді қашан қайта қарауға болады
Баланың бұрын белгіленген тұрғылықты жерін қайта қарауға, егер сот негізге алған мән-жайлар елеулі түрде өзгерсе, болады. Ажырасқаннан кейін баланың тұрғылықты жерін айқындау мәңгілікке бекітілмейді: сот кәмелетке толмағанның мүдделерін және істі қарау кезіндегі жағдайды негізге алады, ал олар өзгерген кезде мүдделі тұлға мәселені қайта көтеруге құқылы. Негіз ретінде ата-ана арасындағы жанжалдың өзі емес, тәрбие мен дамуға әсер ететін расталған мән-жайлар қызмет етеді.
Ұлы немесе қызы тұратын ата-ананың көшуі, тиісті күтімді қамтамасыз ету мүмкін болмауы, режимнің жүйелі түрде бұзылуы, отбасындағы қолайсыз жағдай елеулі деп танылады. Сот дәлелдерді жиынтығында бағалайды, қорғаншылық және қамқоршылық органының қорытындысын және маңызы бар жаасқа жеткен кәмелетке толмағанның пікірін ескереді. Практикалық кеңес: өзгерістерді құжатпен тіркеңіз — анықтамалармен, актілермен, мінездемелермен, әйтпесе дәйектер сөз күйінде қалады.
Өтініш негізіне әдетте мыналар қойылады:
- ата-ананың отбасылық жағдайы мен тұрғын жағдайларының өзгеруі
- басқа елді мекенге көшу немесе тұрғылықты ауданды ауыстыру
- ұлымен немесе қызымен бұрын белгіленген қарым-қатынас тәртібінің бұзылуы
- кәмелетке толмағанның денсаулығына немесе дамуына қауіптің туындауы
- ұлының немесе қызының жасын ескере отырып, пікірінің өзгеруі
- ата-ана тарапынан нақты күтім мен қадағалаудың болмауы
Құжаттар мен дәлелдер: сотқа жүгінер алдында нені дайындау керек
Негізгі пакет — баланың туу туралы куәлігі, оның нақты қайда және кіммен тұратыны туралы құжаттар, екі ата-ананың да кірісі мен жұмыспен қамтылуы туралы мәліметтер, мінездемелер және егер қорғаншылық органы бұрын пікір білдірген болса, оның қорытындысы. Сот қағаздардың санын емес, олардың кәмелетке толмағанға күтім жасалғанын және оның ортасының тұрақтылығын қаншалықты растайтынын бағалайды.
Талапкердің баламен бірге тұратынын растау қол астындағы нәрселерден жиналады: тіркеу туралы анықтама, тұрғын үйді жалдау шарты, үй-жайға құқықтық кадастрдан үзінді көшірме. Бұл қағаздар оның қайда ұйықтайтынын, оқитынын және күнін қайда өткізетінін көрсетеді, — яғни бұл туралы декларацияны емес, нақты жағын көрсетеді. Әр ата-ананың кірісі мен жұмыспен қамтылуы туралы мәліметтер жұмыс кестесін ұлды немесе қызды мектептен алып кету және қасында болу мүмкіндігімен салыстыру үшін қажет; мінездемелер — жалпы «жақсы» портретті емес, тәрбиеге қатысқанын растау үшін қажет.
- Туу туралы куәлік: туыстықты және баланың жасын растайды.
- Тіркеу туралы анықтама, жалдау шарты, кадастрдан үзінді көшірме: нақты тұрғылықты жерін көрсетеді.
- Кірістер мен жұмыспен қамтылу: жұмыс кестесін баланың режимімен салыстырады.
- Мінездемелер: тәрбиемен және тұрмыспен байланыстырылған жағдайда ғана жұмыс істейді.
- Қорғаншылық органының қорытындысы: егер ол бұрын жасалған болса, іске қосылады.
Жиі кездесетін қателер — күтімнің орнына кірістерді салыстыру, тәрбиемен байланыстырылмаған мінездемелерді әкелу және баланың пікірін ескермеу. Баланың тұрғылықты жерін айқындау кәмелетке толмағанның мүдделеріне негізделеді, сондықтан құжаттар «кім режим мен тұрақтылықты қамтамасыз етеді» деген сұраққа жауап беруі керек, «кім көбірек табады» деген сұраққа емес. Bonafacto-да кезеңнің құны жұмыс басталғанға дейін шартта белгіленеді — осылайша қандай растаулар жетіспейтінін алдын ала көру оңайырақ.
Тұрғылықты жері және қарым-қатынас тәртібі: айырмашылығы неде
Тұрғылықты жері — бұл баланың ата-анасының бірімен бірге тұрақты тұратын мекенжайы, ал қарым-қатынас тәртібі — екінші ата-ананың тәрбиеге қатысу кестесі. Бұл екі түрлі санат: біріншісі «кіммен бірге тұрады» деген сұраққа жауап береді, екіншісі — «қалай және қашан көріседі». Ажырасқаннан кейін баланың тұрғылықты жері ата-ананың келісімімен немесе сот шешімімен бекітіледі, ал кездесу кестесін тараптар бөлек келіседі.
Шешімнен кейінгі екінші ата-ананың құқықтары
Тұрғылықты жерді ата-ананың бірімен анықтау екінші ата-ананы құқықтарынан айырмайды және оның міндеттерін жоймайды — ол бұрынғыша тәрбиеге қатысады және баланы асырайды. Қарым-қатынас тәртібі қажет болған жағдайда бөлек белгіленеді: жазбаша келісіммен не келісе алмаған жағдайда сот арқылы. Осындай уағдаластықтарға байланысты нотариустық әрекеттерді Bonafacto практикасының нотариусында, сол компанияда рәсімдеуге болады.
Баланы шетелге шығару — жеке мәселе және оны тұрғылықты жерімен шатастырмаған жөн: екінші ата-ананың шығуға келісімі дербес рәсімделеді. Практикалық кеңес — уағдаластықтарды жазбаша түрде бекіту, сонда әрбір ата-анада түсінікті құжат қалады.
Баланың тұрғылықты жерін түптеп келгенде не айқындайды
Кәмелетке толмаған баланың тұрғылықты жері ата-ананың келісімімен, ал дау болған жағдайда — баланың мүдделеріне сүйене отырып сотпен айқындалады. Шешуші мән ата-ананың табысының мөлшеріне емес, күтім, бауыр басу және жағдайлардың тұрақтылығы туралы дәлелдемелердің жиынтығына беріледі. Белгіленген тәртіп өзгермейтін емес: мән-жайлар елеулі өзгерген кезде оны қайта қарауға болады.
Келісімнің қолайлылығы — ата-ананың өзі мәліметтерді, яғни бала кіммен тұратынын, күтімнің қалай ұйымдастырылғанын, өздері бекітіп, бәсекелестіктен жалтарады. Ал сот мән-жайларды кешенді бағалайды: тәрбиемен іс жүзінде кім айналысады, бала қайда оқиды және нені әдетке айналдырған.
- Ата-ананың келісімі — басым тәсіл, дау болған жағдайда сот қосылады.
- Бір өлшем емес, дәлелдемелердің жиынтығы бағаланады.
- Материалдық жағдай өздігінен күтім мен тұрақтылықтан басым түспейді.
- Мән-жайлар елеулі өзгерген кезде қайта қарауға болады.