Жұмыс
Жұмыстан шығару кезіндегі есептеу: ҚР Еңбек кодексі бойынша қандай төлемдер төленуі тиіс
Жұмыстан шығару кезіндегі есептеу — бұл жұмыс беруші еңбек шарты тоқтатылғаннан кейін үш жұмыс күнінен кешіктірмей жұмыскерге төлеуге міндетті барлық сомалар. Егер төлем кешіктірілсе немесе төмендетілсе, соманы даулауға болады. Есептеу қандай сомалардан тұратынын және құқық бұзылған жағдайда қалай әрекет ету керектігін талдаймыз.
Жұмыстан шығару кезіндегі есеп айырысу туралы адам күткен сомадан аз ақша алғаннан кейін немесе мүлде алмаған жағдайда жүгінеді. Қызметкерге ҚР Еңбек кодексіне сәйкес қандай төлемдер тиесілі екенін, не ұсталғанын және қандай негізде ұсталғанын түсінбейді. Кәсіпкер болса, қызметкер алдындағы міндеттемелерді дұрыс және дау тәуекелінсіз жапқанына көз жеткізгісі келеді.
Төменде — шартты тоқтатудың әртүрлі негіздеріндегі төлемдердің құрамы, ақшаны беру мерзімі, пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы, сыйақыларды, үстемеақыларды және еңбекке жарамсыздық парақтарын есепке алу, сондай-ақ ұсталымдар. Бөлек — есептік парақта нені тексеру керектігі және сома азайтылған немесе кешіктірілген жағдайда қайда бару керектігі.
Жұмыстан шығару кезіндегі есеп айырысу: ҚР Еңбек кодексі бойынша қандай төлемдер тиесілі
Қазақстандағы еңбек қатынастарын ҚР Еңбек кодексі реттейді. Ол қызметкер жұмыстан шығар кезде алатын соманың неден құралатынын айқындайды: жұмыс беруші еңбек шарты тоқтатылғаннан кейін үш жұмыс күнінен кешіктірмей онымен толық есеп айырысуға міндетті.
Жұмыстан шығару кезінде қандай төлемдер тиесілі екені шартты бұзудың негізіне және нақты жұмыс істелген уақытқа байланысты. Сомалардың бір бөлігі әмбебап сипатта болса, басқалары тек жекелеген негіздер бойынша ғана туындайды. Жұмыс істелген кезең үшін ақы жұмыстан шығару себебіне қарамастан сақталады, егер жұмыс орындалған болса. Пайдаланылмаған ақылы демалыс күндері үшін өтемақы тиесілі. Жекелеген негіздер шарт немесе жұмыс берушінің актісі бойынша жұмыстан шығару жәрдемақысына және өзге де төлемдерге құқық береді.
Екі топ төлемнің айырмашылығы қарапайым: әмбебап сомалар шартты бұзудың кез келген негізінде тиесілі, ал негізге байланысты сомалар — тек осы негіз ҚР Еңбек кодексінде немесе еңбек шартында тікелей аталған жағдайда ғана. Өзіңізді төмендегі тізім бойынша тексере аласыз — ол екі топты да қамтиды.
- жұмыстан шығарылған күнге дейін нақты жұмыс істелген уақыт үшін жалақы;
- пайдаланылмаған ақылы демалыс үшін өтемақы;
- ҚР Еңбек кодексінде немесе еңбек шартында тікелей көзделген жағдайларда жұмыстан шығару жәрдемақысы;
- шарт талаптары бойынша есептелген қосымша ақылар, үстемеақылар және сыйақылар;
- ұжымдық шарт немесе жұмыс берушінің актісі бойынша тиесілі сомалар;
- еңбек шартын тоқтату кезінде тараптардың келісімінде көзделген өзге де төлемдер.
Практикалық кеңес: есеп айырысу парағын дәл осы тізіммен салыстырыңыз — егер жұмыстан шығару негізі жұмыстан шығару жәрдемақысына құқық бермесе, ол парақта болмайды, ал жалақы мен демалыс өтемақысы кез келген жағдайда көрсетілуі тиіс. Мұндай жұмыстан шығару кезіндегі есеп айырысуды әр позицияны құжаттармен салыстыра отырып, жолма-жол тексеру ыңғайлырақ.
Жұмыстан шығару кезіндегі есептеуге не кіреді: жалақы, өтемақылар және ұстап қалулар
Қызметкер еңбек шартын бұзу кезінде алатын сомаға еңбек ақы төлеу жүйесі бойынша қосымша төлемдер мен сыйлықақылар қосылған нақты жұмыс істеген уақыт үшін жалақы, пайдаланылмаған демалыстар үшін өтемақы және есептелген сомалардан ұстап қалулар кіреді. Төлеу мерзімдері ҚР ЕК 113-бабында белгіленген: ақша шарт тоқтатылғаннан кейін үш жұмыс күнінен кешіктірілмей төленеді.
Пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы бөлек есептеледі — қызметкер пайдаланбаған негізгі және қосымша ақылы демалыстың барлық күндері үшін. Ол еңбек шартын тоқтатудың кез келген негізінде төленеді. Ал жұмыстан шығу жәрдемақысы мен өзге де өтемақы төлемдері негізге және ҚР ЕК-де немесе еңбек шартында тікелей көзделген жағдайларға байланысты — сондықтан әртүрлі негіздер бойынша төленетін сомалардың құрамы сәйкес келмейді.
- нақты жұмыс істеген уақыт үшін қосымша төлемдер мен сыйлықақылар қосылған жалақы
- пайдаланылмаған негізгі ақылы демалыс үшін өтемақы
- пайдаланылмаған қосымша ақылы демалыс үшін өтемақы
- ҚР ЕК-де немесе еңбек шартында тікелей көзделген өзге де өтемақы төлемдері
- жеке табыс салығы, міндетті зейнетақы жарналары және МӘМС жарналары — жұмыс беруші оларды өз пайдасына «ұстап қалмайды», салық агенті ретінде есептеп, аударады
- атқарушылық құжаттар бойынша ұстап қалулар және ҚР ЕК-де рұқсат етілген шектерде зиянды өтеу
Айырмашылық принципті: салық пен жарналар берілетін соманы азайтады, бірақ қызметкердің жұмыс беруші алдындағы қарызы болып табылмайды. Есептік парақта әр жолды — есептеулерден ұстап қалуларға дейін салыстырып тексеріңіз.
Төлемдер кестесі: жұмыстан әртүрлі негіздер бойынша шығару кезіндегі есептеу
Жұмыстан шығару кезіндегі төлемдер жиынтығы негізге байланысты. ҚР Еңбек кодексі бойынша нақты жұмыс істелген күндер үшін жалақы және пайдаланылмаған ақылы жыл сайынғы еңбек демалысы күндері үшін өтемақы кез келген негізде тиесілі. Қалған сомаларды еңбек шартындағы және жұмыс берушінің актісіндегі негіздің тұжырымдамасы айқындайды.
Тараптардың келісімі бойынша міндетті сомаларға келісімде жазылған шарттар қосылады. Қызметкерлер санын немесе штатты қысқарту бойынша — ҚР Еңбек кодексінде белгіленген мөлшерде жұмыстан айырылуға байланысты өтемақы. Жұмыс берушінің бастамасы бойынша кінәлі әрекеттер үшін жұмыстан шығару кезінде — тек міндетті сомалар.
| Негіз | Жұмыс істелгені үшін жалақы | Демалыс үшін өтемақы | Қосымша төлемдер |
|---|---|---|---|
| Өз қалауы | Иә | Иә | Жоқ |
| Тараптардың келісімі | Иә | Иә | Келісім шарттары бойынша |
| Жұмыс берушінің бастамасы (қызметкердің кінәсіз) | Иә | Иә | Жұмыстан шығару негізі бойынша |
| Қысқарту | Иә | Иә | Жұмыстан айырылуға байланысты өтемақы |
| Қызметкердің кінәлі әрекеттері | Иә | Иә | Жоқ |
Қосымша төлемдер еңбек шартындағы және жұмыс берушінің актісіндегі негіздің тұжырымдамасына байланысты.
Практикалық кеңес: бұйрықтағы негізді еңбек шартында жазылғанмен салыстырыңыз, — тұжырымдамадағы айырмашылық сомалар тізімін де өзгертеді. Төлем мөлшері туралы дауды жұмыс берушіде құрылған болса, келісім комиссиясы қарайды; ол болмаған немесе дау реттелмеген жағдайда мәселені сот шешеді.
Жұмыстан шығару кезіндегі есеп айырысу: төлем мерзімдері және беру күні
ҚР Еңбек кодексі қызметкер алдындағы ақшалай міндеттемелерді жабу сәтін айқындайды. Жалпы ереже: тиесілі сомалар еңбек шарты тоқтатылғаннан кейін үш жұмыс күнінен кешіктірілмей төленеді; жұмыс беруші төлемді осы мерзімнен асыра созуға құқылы емес. Төлем дәл шарттың тоқтатылған күніне байланысты — сол күн бастапқы нүкте болып табылады.
Мерзім еңбек шартының тоқтатылуынан бастап есептеледі, соңғы рет ауысымға шыққан күннен емес. Сондықтан тоқтату күні құжатпен тіркеледі: жұмыстан шығару туралы бұйрықпен және еңбек кітапшасындағы жазбамен (не еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесіндегі мәліметтермен). Егер құжаттардағы күндер сәйкес келмесе, дау қай күнді жұмыстан шығару күні деп санау туралы болады — мерзімінің өтуі қашан басталатыны осыған байланысты.
Қызметкердің жұмыстан шығару күні жұмыста болмауы мерзімді өзгертпейді. Төлемді созуға немесе оны мүлікті қайтаруға, рұқсаттаманы тапсыруға және ішкі рәсімдерге тәуелді етуге болмайды.
- Қызметкер төлем туралы жазбаша талап берді — бұл бұзушылықты тіркейді, бірақ мерзім бұрынғыша қалады: шарт тоқтатылғаннан кейін үш жұмыс күні.
- Қызметкер жұмыстан шығару күні жұмыста болмады — ақша үш күндік мерзімде, әдетте карточкалық шотқа аударылады.
- Жұмыстан шығару күні демалыс немесе мереке күніне келеді — үш жұмыс күні демалыс және мереке күндерін есепке алмай саналады.
- Қызметкер төлемді алудан бас тартты — акт жасалады, ал сомалар ол жүгінгенге дейін депозитке салынады.
- Төлем мөлшері туралы дау — жұмыс беруші дауланбаған бөлігін белгіленген мерзімде беруге міндетті.
- Есеп айырысуды кешіктіру — кешіктірілген әрбір күн үшін өсімақы талап етуге негіз.
Практикалық кеңес: жұмыстан шығару туралы бұйрықтың көшірмесін және шот бойынша үзіндіні сақтаңыз — олардан шарттың тоқтатылған күні де, ақшаның нақты түскен күні де көрінеді. Іс келісім комиссиясына немесе сотқа жетсе, дәл осы екі құжат тірек болады.
Есеп айырысу туралы құжаттарды қалай алуға болады және оларда нені қарау керек
Есеп айырысу құжаттары қызметкерге оның жүгінуі бойынша беріледі — оларсыз сомалар мен ұстап қалуларды тексеру мүмкін болмайды. Жұмыс берушінің еңбек шартын тоқтату туралы актісінің көшірмесі қызметкерге тапсырылады не акт шығарылған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде тапсырылғаны туралы хабарламасы бар тапсырысты хатпен пошта арқылы жіберіледі (ҚР ЕК 61-баптың 3-тармағы). Есептік парақ пен есептеулер туралы анықтаманы төлем туралы өтінішпен бірге бірден сұраған ыңғайлы: осылайша сіздің қолыңызда жұмыстан шығару негізі де, әр жолдың түсіндірмесі де болады.
Есептік парақта үш нәрсені салыстырыңыз: жалақы есептелген кезеңді, пайдаланылмаған демалыс күндерінің санын және негіздері көрсетілген ұстап қалулардың тізбесін. Егер ұстап қалу жолы ҚР Еңбек кодексінде аталмаса, ол заңсыз — бұл жазбаша қарсылық білдіруге негіз болады.
- Жұмыстан шығару туралы бұйрық: шарттың тоқтатылған күні және негіздің тұжырымы.
- Есептік парақ: есептеулер, ұстап қалулар және берілетін қорытынды сома.
- Шот бойынша үзінді: ақшаның нақты түскен күні.
- Төлем туралы өтініш: қабылданғаны туралы белгісі бар көшірме немесе пошталық түбіртек.
Жиі кездесетін қате — бухгалтериямен ауызша сөйлесумен шектелу: жазбаша жүгінусіз бұзушылық күнін кейін растау мүмкін емес. Екінші қате — есептік параққа сомалармен келісім ретінде қол қою, алайда бұл тек танысқанын растау ғана.
Жұмыстан босатылу кезінде пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы қалай есептеледі
Жұмыстан босатылу кезінде пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы орташа күндік жалақы мен еңбек шарты тоқтатылған сәтке дейін пайдаланылмаған демалыс күндерінің санына қарай есептеледі. Тәртіп ҚР Еңбек кодексінде бекітілген және қызметкердің бастамасымен, тараптардың келісімімен не жұмыс берушінің бастамасымен жұмыстан босату кезінде қолданылады.
Орташа күндік жалақы жұмыстан босатылған айдың алдындағы есептік кезең үшін айқындалады. Есептік кезең — жұмыстан босату алдындағы, еңбекке байланысты нақты есептелген төлемдер алынатын уақыт аралығы: лауазымдық жалақы, қосымша төлемдер, үстемеақылар, еңбекақы төлеу жүйесінде көзделген сыйақылар. Еңбекақы төлеуге жатпайтын төлемдер және қызметкер нақты жұмыс істемеген уақыт үшін сомалар есепке кірмейді.
- Жұмыстан босатылған айдың алдындағы есептік кезеңді айқындау.
- Орташа жалақыны есептеуге кіретін төлемдерді жинау.
- Есептік кезең үшін орташа күндік жалақыны есептеу.
- Пайдаланылмаған демалыс күндерінің санын айқындау.
- Орташа күндік жалақыны пайдаланылмаған демалыс күндерінің санына көбейту.
- Қорытынды соманы міндетті ұсталымдарды ескере отырып тексеру.
Жиі жіберілетін қате — тек ағымдағы жыл үшін жинақталған демалысты есепке алу. Өткен жұмыс кезеңдері үшін пайдаланылмаған күндер жойылмайды және өтемақыға да кіреді, сондықтан күндер санын есте сақтау бойынша емес, кадрлық құжаттар бойынша салыстырыңыз. Егер есептік кезеңде алып тасталатын күндер болса, орташа жалақы нақты жұмыс істелген уақыт бойынша есептеледі — әйтпесе сома асыра немесе кемітіліп шығады.
Жұмыстан босату кезіндегі дұрыс есеп — бұл тек қолға алынатын сома ғана емес, сонымен қатар әрбір төлем мен ұсталымның түсіндірмесі бар құжат. Дәл осы құжат көбінесе дауды ол басталғанға дейін-ақ шешеді. Анна Кульжемиева
Жұмыстан шығару кезіндегі есептеу: сыйақылар, үстемеақылар және еңбекке жарамсыздық парақтары қалай ескеріледі
Уақытша еңбекке жарамсыздық бойынша жәрдемақы орташа жалақы базасына кірмейді — ол бөлек тағайындалады және демалыс өтемақысын есептеуге кірмейді. Базаның өзі ҚР Еңбек кодексімен және еңбек жөніндегі уәкілетті органның актілерімен айқындалады: оған еңбек қызметіне байланысты төлемдер қосылады. Еңбекақы төлеу жүйесіне жатпайтын біржолғы сомалар оның шеңберінен тыс қалады.
Сыйақыларды есепке алу олардың түріне байланысты. Еңбекақы төлеу жүйесінде көзделген өндірістік сыйақылар нақты есептелген сомалар бойынша қосылады. Мерейтойға, мерекеге арналған сыйақылар және еңбек нәтижелеріне байланысты емес өзге де сыйлықақылар базаға кірмейді. Практикалық бағдар: сыйақы еңбекақы төлеу туралы ережеде немесе еңбек шартында жазылған ба, соны қараңыз — оның орташа жалақыға кіретін-кірмейтіні осыған байланысты.
Еңбек шартымен немесе жұмыс берушінің актісімен ерекше еңбек жағдайлары үшін белгіленген үстемеақылар мен қосымша төлемдер лауазымдық жалақымен қатар ескеріледі. Біржолғы материалдық көмек және шығыстарды өтеу оларға жатпайды. Шартты бұзу кезіндегі қорытынды сома бірнеше құрамдас бөліктен тұратынын, ал жұмыстан шығару кезіндегі есептеу төлемдердің әр түрі бойынша өз ережелерімен жүргізілетінін бөлек есте ұстаған жөн.
- Қосылады: лауазымдық жалақы және тарифтік мөлшерлеме;
- Қосылады: еңбекақы төлеу жүйесінде көзделген өндірістік сыйақылар;
- Қосылады: еңбек жағдайлары, біліктілік, қызметті қоса атқару үшін үстемеақылар мен қосымша төлемдер;
- Қосылады: түнгі уақыттағы, мереке және демалыс күндеріндегі жұмыс үшін қосымша төлемдер;
- Қосылады: өзге де міндетті үстемеақылар мен қосымша төлемдер;
- Қосылмайды: мерекелер мен мерейтойларға арналған біржолғы сыйақылар, материалдық көмек, уақытша еңбекке жарамсыздық бойынша жәрдемақы және шығыстарды өтеу.
Кесте: жұмыстан шығару кезінде есеп айырысудан қандай сомалар ұсталады және неге
Ұстап қалулар ҚР Еңбек кодексінде тікелей аталған негіздер бойынша ғана жол беріледі. Жұмыс беруші ішкі бұйрықтармен немесе шартпен тізімді кеңейтуге құқылы емес. Заңсыз ұсталған соманы қызметкер қайтара алады.
Заңды ұстап қалулар: өтелмеген авансты қайтару, жұмыс берушінің залалын өтеу, артық төленген сомаларды қайтару. Негізді және мөлшерді есептік парақтар, актілер, бұйрықтар растайды.
Заң ұстап қалу шектерін шектейді: әрбір төлем кезінде барлық ұстап қалулардың жалпы мөлшері қызметкерге тиесілі соманың жартысынан аспауы керек. Жетпейтін бөлігі заңда белгіленген тәртіппен өндіріледі.
- жалақы есебінен берілген өтелмеген аванс
- қызметкер келтірген тікелей нақты залалды өтеу
- есептеу қатесі кезінде артық төленген жалақыны қайтару
- қызметкердің құқыққа сыйымсыз әрекеттеріне байланысты алған сомаларды қайтару
- атқару құжаттары бойынша ұстап қалулар
- ҚР Еңбек кодексінде тікелей көзделген өзге де негіздер
| Негіз | Не ұсталады | Кім растайды | Ұстап қалу шегі |
|---|---|---|---|
| Өтелмеген аванс | алдын ала берілген жалақы | жұмыс беруші | аванстың өтелмеген бөлігі шегінде |
| Жұмыс берушінің залалы | тікелей нақты залал | жұмыс беруші | заңда белгіленген шектерді ескере отырып |
| Артық төленген сомалар | есептеу қатесі кезіндегі артық төлем | жұмыс беруші | артық төлем шегінде қайтару |
| Қызметкердің құқыққа сыйымсыз әрекеттері | заңсыз алынған сомалар | жұмыс беруші | расталған залал мөлшерінде |
| Атқару құжаттары | өндіріп алушылардың талаптары бойынша сомалар | сот орындаушысы | құжатта көрсетілген шектерде |
ҚР Еңбек кодексінде аталмаған ұстап қалу заңсыз деп саналады. Кеңес: есептік параққа қол қоймас бұрын әрбір ұстап қалудың жазбаша негізін — бұйрықты, актіні немесе есепті — сұраңыз.
Есептеу кезіндегі жиі кездесетін қателер: есептік парақта нені тексеру керек
Есептік парақ қолға тиген соманың қалай қалыптасқанын көрсетеді және дәл сол арқылы қызметкерге барлығы толық төленген-төленбегені көрінеді. Жұмыс беруші жалақы төленген сайын, оның ішінде қорытынды есептеу кезінде де, оны беруге міндетті. Парақты құжаттармен салыстыру — дау келісім комиссиясына жетпей тұрып, сәйкессіздікті табудың ең жылдам жолы.
Ең алдымен пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы тексеріледі. Өткен жұмыс кезеңдерінен қалған демалыс күндері жойылмайды: олар қосылып, еңбек шарты тоқтатылған кезде төленеді. Парақта осындай күндердің саны мен өтемақы сомасы көрсетілген жол болуы керек — егер ол жоқ болса, төлем дұрыс есептелмеген.
Екінші қате — орташа жалақы базасы. Демалыс ақысы мен өтемақы үшін еңбекақы төлеу жүйесінде көзделген төлемдер алынады; уақытша еңбекке қабілетсіздік жөніндегі жәрдемақы мен материалдық көмек оларға жатпайды. Мұндай сомалар есептеуге кірген кезде орташа күндік жалақы бұрмаланады — қай бағытта болса да.
Үшінші қате — жол берілетін шектен тыс ұстап қалулар. Заң әрбір төлем кезіндегі барлық ұстап қалулардың жалпы мөлшерін шектейді және жұмыс беруші одан артық ұстап қалуға құқылы емес. Жетпейтін сома заңда белгіленген тәртіппен өндіріледі, ал есептеуден толық шегерілмейді.
- Демалыс күндері: барлық пайдаланылмаған кезеңдер үшін өтемақы жолын тексеріңіз
- Орташа жалақы базасы: еңбекке қабілетсіздік жөніндегі төлемдер мен материалдық көмек оған кірмеуі керек
- Ұстап қалу шегі: төлем кезіндегі жалпы сома заңда белгіленген үлестен аспайды
- Есептік парақ: құжат жалақы төленген сайын, оның ішінде жұмыстан шығару кезінде де беріледі
Егер есептік парақ берілмесе, қызметкер есептеулердің құрылымын көрмейді және ұстап қалуларды тексере алмайды. Bonafacto заңгерлері алдымен құжаттарды зерттеп, содан кейін ғана перспективаларды бағалайды, сондықтан парақты, бұйрықтарды және төлемдер туралы анықтамаларды алдын ала жинаған жөн. Bonafacto-да талдауды осы қағаздардан бастайды — оларсыз сомалар туралы дау біреудің айтуымен айтылған әңгімеге айналады.
Парақты құжаттармен қалай салыстыру керек: кезең-кезеңімен тәртіп
Салыстыру керісінше емес, бастапқы құжаттардан параққа қарай жүреді: алдымен қағаздар жиналады, содан кейін оларда не көрсетілгені қаралады. Осылайша сәйкессіздік бірден көрінеді — қолға тиген сома туралы жалпы әсерден емес, нақты жол бойынша.
- Шартты тоқтату туралы бұйрық: күні мен негізін салыстырыңыз — төлемдер жиынтығы соларға байланысты
- Жұмыс істеген айлар үшін табель мен есептік парақтар: олар бойынша қандай күндер мен есептеулер болғаны көрінеді
- Сыйлықақылар мен үстемеақылар туралы бұйрықтар: төлемнің еңбекақы төлеу жүйесіне кіргенін растайды
- Жұмыстан шығару кезіндегі есептеу жазбасы: демалыс күндері мен орташа жалақының қалай есептелгенін көрсетеді
- Шоттан үзінді: ақшаның нақты түскен күнін тіркейді
Парақта құжаттарда жоқ жолдардың болмауы бөлек тексеріледі: таныс емес ұстап қалулар, негізсіз «басқа да» шегерімдер. Байқауға оңай қате — тек қорытынды соманы салыстыру: есептеулер мен ұстап қалулар ішінде шатасқан болса да, ол сәйкес келуі мүмкін. Сондықтан соңғы цифр бойынша емес, жолма-жол салыстырады.
Практикалық кеңес: есептеу толық жабылғанға дейін барлық қағаздардың көшірмелерін өзіңізде қалдырыңыз — келісім комиссиясына немесе сотқа жүгінген кезде соманың қалай қалыптасқанын дәл солар растайды.
Келісім комиссиясына қалай жүгіну керек: тәртібі мен құжаттары
Келісім комиссиясына жүгіну жазбаша өтініштен басталады, егер жұмыс берушіде осындай орган құрылған болса. Өтініш екі данада жасалады: біреуі комиссияға тапсырылады, екіншісі қабылдау туралы белгі қойылып, өзінде қалады — бұл жүгінудің болғанын растау болып табылады.
Өтінішке даудың негізі болып табылатын құжаттар қоса беріледі: жұмыстан шығару туралы бұйрық, есеп айырысу парағы, шоттан үзінді көшірме, еңбек шарты. Өтініш мәтінінде қызметкер қандай сомалар толық төленбеген деп есептейтіні көрсетіліп, құжаттарға сілтеме жасай отырып, өзінің есебі келтіріледі.
Талқылау қорытындысы бойынша комиссия жазбаша шешім шығарады. Шешімнің көшірмесін қолға алу керек: егер дау келесі сатыға өтсе, құжат қажет болады.
Егер қызметкер шешіммен келіспесе немесе ол орындалмаса, мәселе сотқа жіберіледі. Мұндай жағдайда Bonafacto заңгерлері алдымен құжаттарды зерделеп, дау перспективаларын бағалайды, ал кезеңнің құнын жұмыс басталғанға дейін шартта бекітеді.
- талапты баяндайтын комиссияға жазбаша өтініш
- жұмыстан шығару туралы бұйрықтың көшірмесі
- даулы кезең үшін есеп айырысу парағы
- шоттан үзінді көшірме немесе нақты төлемдер туралы өзге құжат
- еңбек шартының көшірмесі
- комиссияның жазбаша шешімі — талқылау қорытындысы бойынша
Bonafacto-да жүгіну тәртібі клиенттің құжаттары бойынша талданады: комиссияға өтініштен бастап сот сатысына дейін.
Есеп айырысуды кешіктірсе не істеу керек: кезең-кезеңімен жоспар
Жазбаша және дәйекті әрекет ету қажет: «жақын күндері аударамыз» деген ауызша уәделер дәлел жасамайды. Тәртіп мынадай: еңбек шартының тоқтатылған күнін тіркеу, төлем туралы өтініш беру, кешіктіргені үшін өсімді талап ету, құжаттардың көшірмелерін сақтау және содан кейін ғана келісім комиссиясына немесе сотқа жүгіну.
- есеп айырысу туралы өтінішті екі данада жасаңыз: біреуін тапсырасыз, екіншісінде күні мен кіріс нөмірі көрсетілген қабылдау белгісін сұраңыз
- жұмыстан шығару туралы бұйрықтың немесе шартты тоқтату туралы өзге актінің көшірмесін қоса беріңіз — осылайша кешіктіру есептелетін күн көрінеді
- өтініште ҚР Еңбек кодексіне сәйкес төлемді кешіктіргені үшін өсімді талап етуді көрсетіңіз: ол Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесінен есептеледі
- есептік парақтардың, еңбек шартының, белгі қойылған өтініштің және жұмыс берушімен хат алмасудың көшірмелерін сақтаңыз
- төлем болмаса, келісім комиссиясына, ал ол болмаған немесе нәтиже бермеген жағдайда — сотқа жүгініңіз
Сіздің данаңыздағы белгі — негізгі дәлел: ол жұмыс берушінің талап туралы білгенін және мерзімі өтудің қай күннен бастап анық болғанын растайды. Өтінішті қабылдаудан бас тартса, оны хабарламасы бар тапсырысты хатпен жіберіп, түбіртекті сақтаңыз.
Мәселені талап хатпен шешуге болатын болса, Bonafacto заңгерлері алдымен сотқа дейінгі жолды ұсынады: соманың есебі мен орындау мерзімдері көрсетілген жазбаша талап. Мұндай құжат жұмыс берушіні тәртіпке салады және комиссияда немесе сотта қажет болады.
Жұмыстан шығару кезіндегі жұмыс беруші үшін есеп айырысу: рәсімдеу және жауапкершілік
Жұмыстан шығару кезіндегі жұмыс беруші үшін есеп айырысу — бұл сомаларды аудару және кадрлық құжаттар жиынтығы. ҚР Еңбек кодексі шартты тоқтатуды рәсімдеуге міндеттейді: жұмыс берушінің шартты тоқтату туралы актісі, ЕШЕЖ -ге мәліметтерді енгізу, қызметкерді қолтаңбасымен таныстыру.
Есептік парақ төлемдермен бірге беріледі. Онда есептеулер мен ұсталымдар көрсетіледі, осылайша қызметкер қорытынды соманың құрамын көреді. Құжат міндеттемелердің орындалғанын растайды және дауда дәлел ретінде қызмет етеді — онсыз жұмыс берушіге соманың қалай қалыптасқанын көрсету қиын.
Төлемегені немесе уақтылы есеп айырыспағаны үшін жауапкершілік әкімшілік заңнамада көзделген: айыппұл, қайталап бұзған жағдайда — неғұрлым қатаң шаралар. Дауды келісім комиссиясы немесе сот қарайды.
- Еңбек шартын тоқтату туралы бұйрық шығару
- Шарттың тоқтатылғаны туралы мәліметтерді ЕШЕЖ-ге енгізу және қызметкерді актімен таныстыру
- Есептеулер мен ұсталымдардың құрамы көрсетілген есептік парақты беру
- Шарт тоқтатылғаннан кейін үш жұмыс күнінен кешіктірмей төлемдерді жүргізу
- Құжаттардың тапсырылғанын қызметкердің қолтаңбасымен растау
- Кадрлық құжаттарды белгіленген тәртіппен сақтау
Bonafacto заңгерлері ақша берілгенге дейін есептік парақты дайындауды ұсынады: осылайша соманың құрамы қызметкердің шағымынан кейін емес, қағазда тексеріледі.
Қысқаша бақылау тізімі: қызметкер мен жұмыс беруші нені салыстырып тексеруі керек
Қызметкерге есептік парақшаны шартты тоқтату туралы бұйрықпен салыстырып тексеру керек: сомалар, негіздеме, жұмыс істелген күндер. Шартты тоқтату күні жазбаша түрде тіркеледі — есеп айырысудың қашан берілуі керектігі осыған байланысты. Егер сомалар күмән тудырса, есептеумен бірге жазбаша талап жіберіледі; одан әрі — келісім комиссиясы немесе сот.
- есептік парақшаны бұйрықпен және табельмен салыстырып тексеру
- еңбек шартын тоқтату күнін тіркеу
- төлем туралы жазбаша талап жіберу
- келісім комиссиясына немесе сотқа жүгіну
Жұмыс берушіге төрт құжатты жабу маңызды: шартты тоқтату туралы акт, ЕСҰТД-дегі мәліметтер, есептік парақша және белгіленген мерзімде төлемнің өзін жүргізу. Олардың арасындағы алшақтық — даудың бірінші себебі.